Helen Parkhurst (1887-1973) is de grondlegger van het Daltonplan. Ze was leerkracht vanaf 1904. De daltonschool is genoemd naar het dorp Dalton in de VS. In deze school zijn haar ideeën verder uitgewerkt, geïnspireerd op Maria Montessori en John Dewey. In 1931 werd de Nederlandse Dalton Vereniging opgericht. In Nederland zijn er zo’n 240 dalton-basisscholen en 18 van het voortgezet onderwijs. Om zich daltonschool te mogen noemen moet een school het daltonpredikaat verwerven.

 

De twee gedachtes achter het Daltonplan:

freedom en interaction of group life, zijn in Nederland niet letterlijk vertaald en overgenomen. Ook de invulling van wat als de principes van het Daltononderwijs geldt, is in de loop van de tijd geëvolueerd. Daltononderwijs is constant in ontwikkeling. De veranderingen op het gebied van ontwikkelingspsychologie en didactische en maatschappelijke inzichten hebben in 2012 geleid tot een kritische bezinning op de daltonuitgangspunten.

 

‘’’Dalton is geen systeem, geen methode, het is een invloed, manier van leven….Daar vrijheid een integraal deel van dat ideaal is, heb ik er zorgvuldig voor gewaakt van mijn plan een stereotiepe gietijzeren zaak te maken, dat gereed is om te passen bij elke school, waar dan ook. Zolang als het principe dat bezielt, bewaard blijft, kan het in de praktijk gewijzigd worden in overeenstemming met de omstandigheden van de school en het oordeel van het team.’’ (Helen Parkhurst).

 

Binnen het Nederlandse Daltononderwijs zijn drie uitgangspunten te vinden:

* Vrijheid in gebondenheid (keuzevrijheid uit een beperkte lijst met mogelijkheden).’Freedom in responsibility perform the miracle.’

Vrijheid is in grenzen gebonden, daarom wordt er van vrijheid in gebondenheid gesproken. Leerlingen leren met vrijheid om te gaan, initiatief te nemen en ruimte krijgen om naar eigen inzicht te werken, waardoor ze mede-eigenaar worden van het eigen leerproces. Ze leren rekening te houden met anderen, verantwoordelijkheid te dragen over hun keuzes en verantwoording af te leggen over hun werk en resultaten. Ze mogen kiezen in welke volgorde ze willen werken, waar ze willen werken, soms ook met welk materiaal ze willen werken en vaak ook of ze alleen of samenwerken.

* Zelfwerkzaamheid (aangepast aan het niveau van het kind).

Zelfstandig leren en werken is actief leren en werken op een daltonschool. Een leerling werkt doelgericht aan een taak of opdracht en kan tijdens dit leerproces hulp vragen als dat nodig is. Deze manier van werken stimuleert het probleemoplossend denken.

* Samenwerking. ‘The school functions as a social community.’ Een daltonschool is een leefgemeenschap waar samen wordt gewerkt en geleefd op een natuurlijke en gestructureerde wijze, door leerlingen, leerkrachten, ouders, schoolleiding en bestuur. Leerlingen werken samen met andere leerlingen en leerkrachten aan hun leertaken, waardoor ze met elkaar om leren gaan en dat ze elkaar kunnen helpen. Door samen te werken leren ze dat er verschillen zijn tussen mensen, ze leren naar elkaar te luisteren en respect te hebben voor elkaar. Ze leren hierdoor reflecteren en ontwikkelen sociale vaardigheden. Het uiteindelijke doel is democratisch burgerschap en socialisering.